Ýspir’in bulunduðu Çoruh boylarýnýn tarih çaðý M.Ö IX.yüzyýl sonlarýnda baþlamaktadýr. M.Ö 680 yýllarýnda Saka Türkleri Kafkas Daðlarýný aþarak Anadolu’da görülmeye baþlar. M.Ö.665 yýllarýnda Saka Türklerinden Saperler Çoruh boylarýna yerleþir. Malatyalý tarihçi Anabasis bu bölgedeki kabileden Ýspiritis diye bahsetmektedir. M.Ö.519 yýlýnda Pers Ýmparatoru I.Daryus zamanýnda Saperler Pers hakimiyeti altýna; M.Ö.140 yýllarýnda Sakalarýn Pam oymaðýndan çýkan Küçük Arsaklýlar Devleti’nin eline geçer.

Romalýlarýn Anadolu ve Suriye’yi fethe çalýþtýðý sýralarda Ýspir bölgesi Arsaklýlar ve Romalýlar arasýnda el deðiþtirir. M.S.665 yýllarýnda Ýslam Araplar Erzurum bölgesini alýnca Ýspir 300 yýl boyunca Araplarýn idaresinde kalýr. (Emeviler,Abbasiler) X. yüzyýlýnda Abbasilerin zayýf düþmesinden istifade eden Bizanslýlar bölgeyi hakimiyetleri altýna 1049 yýllarýnda Büyük Selçuklu komutanlarýndan Ýbrahim Yýnal Hasankale Savaþýndan sonra Ýspir bölgesini ele geçirir. Ancak bölge tam anlamýyla Büyük Selçuklu Devleti’ne baðlanamaz. 1071 Malazgirt Savaþý’ndan sonra Ýspir ve çevresi tamamen Müslüman Türklerin eline geçer.

Anadolu Selçuklu Devleti yýkýldýktan sonra çeþitli devletlerin himayesi altýnda kalan Ýspir bölgesi 1401-1502 yýllarý arasýnda Akkoyunlular’ýn himayesinde kalýr. Nihayet Eylül 1514 yýlýnda Yavuz Sultan Selim tarafýndan Osmanlý topraklarýna Birinci Dünya Savaþý döneminde Ýspir ve çevresi 1916 –1918 yýllarý arasýnda Rus iþgali ve Ermeni mezalimine uðramýþ;25 Þubat 1918’de Kazim Karabekir Paþa komutanlýðýnda 1.Kafkas Kolordusuna baðlý birliklerce vatan topraklarýna katýlýr.

Coðrafya

Erzurum Doðu Anadolu Bölgesi'nde olmasýna karþýn Ýspir ilçesi Karadeniz Bölgesi'ndedir. Küçük - büyük baþ hayvancýlýk ve tarým bölgenin geçiminde önemlidir. Nüfusu 9800 ve yüzölçümü 2100 km²dir. Ýlçe sýnýrlarý içerisinde 2400 ile 3900 metre arasýnda irili ufaklý çok sayýda dað bulunmaktadýr. Kaçkar 3937 m., Mescit Daðý 3240 m., Deve Daðý 3363 m., Bozan Daðý 2924 m., Sandýk Daðý 3186 m., Yassý Dað 2500 m., Kazancýk Daðý 2750 m., Korga Daðý 2364 m. Ayazöldüren Daðý 2500 m., Asniyar Daðý 3040 m., Dilek Daðý 3549 m., Hasan Daðý 2900 m. ve Nevse Daðý 3114 m. bu daðlardan önemli olanlardýr. Dünyanýn en hýzlý akan nehirlerinden birisi olan Çoruh Nehri Ýspir Ýlçesi'nden geçmektedir. Su sporlarý, özellikle rafting için ilçede çok uygun alanlar vardýr. Doða güzellikleri ile Türkiye'nin en güzel köþelerinden biridir. Erzurum'un ilçesi olmasýna raðmen ikliminin Erzurum iklimi ile benzerlikleri azdýr. Ýspirde yaðan kar kolay kolay tutmaz.

Ekonomi

Ýlçe meyve ve sebze bakýmýndan zengindir. Dut ve dut mamülleri(pestil, kuru dut, pekmez, köme vs.) en önemli geçim kaynaklarýndan biridir. Tarýma elveriþli alanlarýn dar ve az olmasý nedeniyle bölge halký iþ bulmak amacýyla gurbet iþçiliðine çýkmaktadýr.

Son yýllarda seracýlýk ve özellikle arýcýlýktan da ilçe ekonomisine girdi saðlanmaktadýr. Ýlçede birkaç yerde suni balýkçýlýk yapýlmaktadýr.

Ýlçe ve yöresinde yeraltý zenginlik kaynaklarý bakýmýndan iþletilmeyi bekleyen kömür, bakýr ve altýn maden yataklarýnýn bulunur ve bu maden yataklarýnýn iþletilmesiyle ülke ekonomisine önemli bir girdi kazandýrýlacaðý düþünülmektedir.

Tanýnmýþ kiþileri

  • Osmanlý doneminin ve Türk edebiyatýnýn ünlü þairlerinden Nabi,
  • 58. ve 59. hükümette saðlýk bakanlýðý yapan Recep Akdað
  • Türk halk müziði sanatcýsý Aysun Gültekin,
  • Sinema sanatcýsý Eþref Kolçak,
  • Eski müftü Cemaleddin Kaplan

Tarihi ve Turistik yerleri

 

 

NNNNNNNNNNNNN